Thừa kế đối với người mất năng lực hành vi dân sự

Việc thừa kế với người mất năng lực hành vi dân sự thì người giám hộ khi thực hiện các giao dịch dân sự phải nhằm mục đích bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ đồng thời phải đáp ứng quy định về phạm vi đại diện mà pháp luật cho phép. Cụ thể, mời độc giả tham khảo nội dung tư vấn sau để hiểu rõ hơn.

Câu hỏi độc giả:

Luật sư cho tôi hỏi, gia đình tôi có 04 thành viên, vừa rồi mẹ tôi mất đột xuất không để lại di chúc. Bố tôi thì đã bị mất trí từ mấy năm nay (có chứng nhận mất năng lực hành vi dân sự).

Sau khi mẹ tôi mất, ông bà nội, ngoại cùng ba anh em tôi đều thống nhất chia đều tất cả tài của bố mẹ cho ba anh em tôi. Tuy nhiên khi chúng tôi chuẩn bị các giấy tờ và văn bản thỏa thuận phân chia thừa kế thì bên xã họ yêu cầu phải có xác nhận của người đại diện của ba tôi (người giám hộ). Vậy các anh em tôi có được làm người giám hộ cho ba mình không? nếu không được thì trường hợp của gia đình tôi sẽ xử lý thế nào? Nhờ luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn!

thừa kế di san người mất năng lực hành vi dân sự

 

Trả lời.

Trước hết, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi yêu cầu tư vấn cho chúng tôi, theo nội dung bạn thắc mắc DHLaw xin đưa ra tư vấn như sau:

Người giám hộ của người mất năng lực hành vi dân sự theo quy định tại điều 53 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

Điều 53. Người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự

1. Trong trường hợp vợ mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ.

2. Trong trường hợp cha và mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự hoặc một người mất năng lực hành vi dân sự, còn người kia không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con cả là người giám hộ; nếu người con cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con tiếp theo là người giám hộ.

3. Trong trường hợp người thành niên mất năng lực hành vi dân sự chưa có vợ, chồng, con hoặc có mà vợ, chồng, con đều không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì cha, mẹ là người giám hộ.

Theo quy định trên, thì người giám hộ đương nhiên của bố bạn là mẹ bạn. Nhưng mẹ bạn đã chết nên người anh cả trong số hai anh em nếu đáp ứng đủ điều kiện quy định tại Điều 49 Bộ luật dân sự 2015, quy định về điều kiện của cá nhân làm người giám hộ, nếu anh cả không đáp ứng đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con tiếp theo là người giám hộ.

Điều 58. Quyền của người giám hộ

1. Người giám hộ của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự có các quyền sau đây:

a) Sử dụng tài sản của người được giám hộ để chăm sóc, chi dùng cho những nhu cầu thiết yếu của người được giám hộ;

b) Được thanh toán các chi phí hợp lý cho việc quản lý tài sản của người được giám hộ;

c) Đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và thực hiện các quyền khác theo quy định của

pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ.

2. Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi có quyền theo quyết định của Tòa án trong số các quyền quy định tại khoản 1 Điều này.

Như vậy, theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 58 thì đại diện cho người được giám hộ do mất năng lực hành vi dân sự trong việc xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ. Do đó, người giám hộ đương nhiên của bố bạn trong trường hợp này có thể thay bố bạn để ký biên bản phân chia di sản thừa kế nếu việc xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ.

Tuy nhiên theo quy định tại Khoản 3 Điều 141 Bộ luật dân sự 2015 về phạm của người đại diện

Khoản 3 Điều 141. Phạm vi đại diện

3. Một cá nhân, pháp nhân có thể đại diện cho nhiều cá nhân hoặc pháp nhân khác nhau nhưng không được nhân danh người được đại diện để xác lập, thực hiện giao dịch dân sự với chính mình hoặc với bên thứ ba mà mình cũng là người đại diện của người đó, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Vì việc đại diện của anh em bạn là người giám hộ (đại diện theo pháp luật) cho ba của bạn nhằm mục đích xác nhận thỏa thuận phân chia di sản liên quan đến anh em bạn nên việc chuyển tài sản thuộc sở hữu của ba bạn cho 2 anh em bạn là vi phạm khoản 3 điều 141 nói trên. Đồng thời việc đại diện cho người được giám hộ trong trường hợp này không nhằm mục đích bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ (theo Điểm c Khoản 1 Điều 58).

Như vậy anh em bạn không thể tiến hành thực hiện phân chia di sản của bố mẹ theo thỏa thuận phân chia di sản như bạn nói. Mà anh em bạn chỉ có thể thực hiện phân chia thừa kế vối tài sản của mẹ bạn (di sản):

Mẹ bạn mất không để lại di chúc nên di sản này sẽ được chia theo pháp luật. Theo đó, hàng thứ nhất gồm của mẹ bạn gồm: ba của bạn, 2 anh em bạn, ông bà ngoại do đó khi khai nhận phải khai nhận cho 5 người. Nếu ông ngoại bà ngoại không nhận di sản thì làm thủ tục từ chối nhận thừa kế, khi đó di sản của mẹ bạn sẽ chia thành 3 phần cho hai anh em bạn cùng ba mỗi người một phần.

Đối với tài sản của ba bạn, thì những người đại diện đương nhiên của ba bạn chỉ có thể là hai anh em bạn (vi phạm Khoản 3 Điều 14). Hoặc ông bà nội, ngoại (vi phạm theo Điểm c Khoản 1 Điều 58).

Nên phần tài sản này anh em bạn chỉ có thể quản lý và sử dụng, sau khi bố bạn qua đời thì được chia thừa kế theo pháp luật di sản của ông trừ khi có quy định khác của pháp luật.

Trên đây là nội dung tư vấn của Luật sư DHLaw nhằm  giải đáp thắc mắc cho anh về quy định thừa kế di sản của người mất năng lực hành vi dân sự. Nếu còn vướng mắc, anh vui lòng liên hệ trực tiếp qua Tổng đài: 0909854850 để giải đáp nhanh nhất.